fbpx

Gdy jedziemy przez Vysočinę, nasz zmysł wzroku syci się zielonymi wzniesieniami, ukwieconymi łąkami, pomiędzy którymi pojawiają się małe, urokliwe miasteczka, z pełnymi historii zabytkami. Pośród nich największe wrażenie robią pałace i zamki, których początki sięgają nawet XIII wieku. Wielokrotnie przebudowywane, o zmiennych kolejach losu swoim majestatem opowiadają kilkusetletnie dzieje Czech.   

Tekst: Agnieszka Jaworska-Goździewska

Czeska Wenecja

Na XIII wiek datuje się miasteczko Telč, które powstało ówcześnie jako królewska twierdza na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, dokładnie w połowie drogi między Pragą i Wiedniem. W XIV wieku wybudowany został strzegący pobliskich szlaków handlowych potężny gotycki zamek z fortyfikacjami wodnymi. W II połowie XVI wieku miłośnik włoskiej architektury Zachariaš z Hradca polecił architektom przebudować zamek i znaczną część miasta w renesansowym stylu. Rozległy kompleks zamku został zaprojektowany przez architekta Baldassarego Maggiego z Arogno. Większość starych gotyckich domów w mieście otrzymała zaś arkadowe zwieńczenia. Obecnie w zamku zachwycają luksusowe wnętrza o niepowtarzalnym wystroju, wyposażenie z tamtej epoki oraz cenne zbiory. Twierdza jest otoczona malowniczym angielskim parkiem krajobrazowym z klasyczną oranżerią. 

Dzisiaj Telč – arcydzieło renesansowej urbanistyki i architektury – należy do najpiękniejszych miast w całych Czechach. Wokół rynku stoją długie rzędy kolorowych kamieniczek mieszczańskich z podcieniami otwartymi półłukami arkad na filarach. Znajdują się tam liczne kawiarnie, cukiernie, restauracje, czy sklepy z pamiątkami. Na środku rynku stoi bogato rzeźbiona kolumna morowa z 1717 roku, upamiętniająca ofiary zarazy z początku XVIII w. Oprócz tego możemy podziwiać fontanny, barokowe posągi i bramy miejsce – wszystko razem utrzymane w klimacie  włoskich miasteczek, dlatego właśnie Telč nazywany jest Morawską Wenecją. W 1992 roku zabytkowe centrum miasta wraz z pałacem wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. 

Jedziemy na polowanie

Ledwie 12 km na północ od Telča, w romantycznej krainie Gór Jihlawskich, na skalistym wzgórzu wznosi się zamek Roštejn. Został on zbudowany przez panów z Hradca w I połowie XIV wieku. Jego nazwa wywodzi się od herbu rodziny – złotej, pięciopłatkowej róży. W XVI wieku zamek został przebudowany przez Zahariaša z Hradca w stylu renesansowym na domek myśliwski, otoczony obszernym zwierzyńcem. Dzisiaj w zamku znajduje się interaktywna ekspozycja skupiona na przyrodzie, łowiectwu i myślistwu z unikatową salą botaniczną, wyposażoną w multimedia. Nad całością góruje wieża siedmiościenna, zapewniająca niepowtarzalny widok na okoliczne skupiska lasów. 

Jak na krakowskim Kazimierzu

Leżące nad rzeką Jihlavą 40 km od Telča miasteczko Třebič działa jak wehikuł czasu. Jedno z najbardziej zabytkowych miast w Czechach obezwładnia mieszkanką architektonicznych stylów i kulturową różnorodnością. Třebič posiada świetnie zachowany zespół staromiejski z placem Karola i Wieżą Miejską, dzielnicę żydowską z zabytkowym cmentarzem, renesansowy zamek oraz romańsko-gotycką bazylikę św. Prokopa. Zarówno bazylika, jak i żydowska dzielnica znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. 

Bazylika św. Prokopa zbudowana została w miejscu pierwotnego drewnianego kościoła klasztornego. W XV-XVII wieku był on wykorzystywany do celów świeckich, służąc jako stajnia końska, spichlerz i warzelnia piwa. Podczas renowacji w latach 1725-1731 dobudowano barokowe wieże, a kościół odzyskał swoją funkcję sakralną i został poświęcony św. Prokopowi. Jedną z najcenniejszych części bazyliki jest portal wejściowy, pochodzący z początku XIII wieku. Tematem portalu jest „Hymn stworzenia do jego Stwórcy” ze Starego Testamentu. Na szczególną uwagę zasługują także malowidła ścienne w kaplicy opactwa. Freski pochodzą z połowy XIII wieku i są drugim najstarszym tego typu zabytkiem na Morawach. 

Prawdziwą dekoracją miasta jest jednak dzielnica żydowska – jedna z niewielu w całości zachowana w Europie i jedyny zabytek żydowski UNESCO poza terenem Izraela. Dzielnicę tworzy zespół 123 zachowanych domów oraz obiektów dawnych instytucji żydowskich – ratusz, dom rabina, przytułki dla ubogich, szpitale i szkoły. Niesamowity klimat dzielnicy budują wąskie uliczki między domami, pasażami publicznymi, przęsłami, a także romantyczne place, werandy i balkony.

Z wizytą u potomków Jaroslava Haška

O wojaku Švejku słyszał chyba każdy, ale mało kto wie, jak łatwo można cofnąć się o 100 lat i odkryć świat czeskiego pisarza. Wystarczy pojechać do Lipnicy nad Sázavou, gdzie na każdym rogu czuć obecność Jaroslava Haška. Nad Lipnicą góruje zamek – jeden z najpotężniejszych zamków szlacheckich, powstały na początku XIV wieku na strategicznym skalistym wzgórzu z doskonałym widokiem na okolicę. Historia zamku jest długa i niezwykle ciekawa, a w jednej z komnat zrekonstruowany został pokój do pracy, w którym tworzył Hašek. W niżej położonym miasteczku odwiedzić możemy muzeum z ekspozycją dotyczącą życia i pracy pisarza. Nieopodal znajduje się pensjonat z restauracją „U České Koruny”, prowadzony przez wnuka i prawnuka Jaroslava. Zarówno Ryszarda, jak i Martina Hašków można spotkać w Lipnicy. Potomkowie są przyjaźnie nastawieni do turystów i chętnie opowiadają o sławnym przodku. 

Wracamy, czy zostajemy na dłużej?

Kraj Vysočina potrafi zaskoczyć. Gdy leniwie przetaczamy się samochodem przez urodzajne pola myśląc, że niewielka wieś lub małe miasteczko to wszystko, co może nas potkać, nagle zza zakrętu wyłania się kilkusetletnia budowla o powalającej architekturze. To sprawia, że nie sposób zakończyć tę wędrówkę. Widząc tyle piękna w jednym miejscu, pragniesz doświadczać tego stale i właśnie dlatego ponownie wyruszasz przed siebie, szukając kolejnych dowodów na niezwykłość przyrody i ludzkiego artyzmu.