Myślę, że do opery przyciąga nas jej magia, rozmach inscenizacyjny, atmosfera miejsca, ale także aktualna problematyka, która śmiało wkracza na deski teatrów operowych. – mówi nam Daniel Stachuła, teatrolog, operolog, współtwórca Projektu Off Opera.

Rozmawia: Piotr Chabzda

Zdjęcia: Archiwum prywatne


Często postrzegamy spektakle wystawiane w operze jako coś starodawnego, a jednak większość z nich idealnie nawiązuje do współczesnych czasów. Opera ma charakter ponadczasowy?

Opera jako typ teatru jest silnie skonwencjonalizowana. Mimo to współcześnie od opery powinniśmy oczekiwać nieustannej aktualizacji. Na deskach teatrów operowych warto prezentować dzieła, które zwracają się do nas w języku swojej epoki, a jednocześnie opowiadają o nas samych. Mówiąc krótko, chodzi o dzieła, które wchodzą w dialog ze współczesną wrażliwością publiczności.

Z chęcią chodzimy do opery. Chcemy obcować ze sztuką. Co takiego jest w tych spektaklach, że przyciągają?

Owszem, spora część społeczeństwa chce obcować ze sztuką, jednak nie byłbym operowym optymistą. Problem moim zdaniem tkwi w pewnych stereotypach narosłych wokół opery. Publiczność operowa jednak ulega ewolucyjnej zmianie, do teatrów operowych zaczynają napływać nowi widzowie, z innymi przyzwyczajeniami, inną wrażliwością estetyczną. Tradycyjna publiczność traktuje operę jako święto sztuki. Nowa jako miejsce nieco hipsterskie. Oczywiście generalizuję, ale warto podkreślić, że takie trendy zaczynają być widoczne w polskich teatrach. Myślę też, że do opery przyciąga nas jej magia, rozmach inscenizacyjny, atmosfera miejsca, ale także aktualna problematyka, która śmiało wkracza na deski teatrów operowych.

Skąd narodził się pomysł stworzenia projektu Off Opera?

Idea Projektu Off Opera powstała w 2014 roku, kiedy jeszcze jako studenci poznańskich uczelni powołaliśmy do życia Stowarzyszenie Młodych Animatorów Kultury, które jest organizatorem projektu. Pomysł narodził się z naszej potrzeby wyjścia z operą z monumentalnych gmachów i pokazanie jej publiczności w oswojonym dla niej środowisku. Realizowaliśmy happeningi teatralno-muzyczne, koncerty i widowiska plenerowe w przestrzeni miejskiej. Wszystkie te działania uzmysłowiły nam, że opera jest atrakcyjną, niebywale współczesną formą sztuki.

Tematyka spektakli wystawianych w Off Operze często nawiązuje do problemów społeczno-kulturowych.

Zaangażowanie społeczne jest dla nas bardzo istotne, dlatego wydarzenia artystyczne, które organizujemy, są bezpłatne. W ten sposób staramy się propagować ideę dostępnego dla wszystkich teatru operowego. W realizowanych przez nas projektach muzyka i teatr stają się także środkiem do osiągnięcia celów społecznych: integracji rozmaitych środowisk czy edukacji muzyczno-teatralnej. I właśnie ten splot problematyki społeczno-kulturowej z działaniami artystycznymi jest nam bardzo bliski.

Tegoroczna edycja Off Opera obfitowała w wiele ciekawych wydarzeń. Widzowie  dopisali?

W tym roku zdecydowaliśmy, że organizowane przez nas koncerty, wystawy, warsztaty i spektakle zogniskujemy wokół głównego tematu, jakim jest: ANSAMBL | WIELOGŁOS | WSPÓLNOTA | WIELKOPOLSKA. Metafora ansamblu stała się dla nas użyteczna do próby stworzenia czasoprzestrzeni dialogu i twórczej wymiany myśli pomiędzy artystami i publicznością. Odbiorcy naszych działań są jednocześnie ich współtwórcami – staramy się konstruować takie projekty artystyczne, by realnie zaangażować widzów w proces twórczy.

Czego możemy się spodziewać po kolejnej edycji Off Opera?

Odpowiem krótko: niesamowitych wrażeń, otwartej głowy i interesujących artystycznie projektów! Zwłaszcza, że rok 2019 został ogłoszony Rokiem Moniuszkowskim.

Daniel Stachuła – pedagog teatru, teatrolog, operolog, doktorant w Instytucie Teatru i Sztuki Mediów UAM; kurator Projektu Off Opera. Współpracuje z Teatrem Wielkim im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, Operą Bałtycką w Gdańsku oraz Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Jako reżyser zadebiutował w 2016 roku na dużej scenie poznańskiego Teatru Wielkiego, realizując operę Henry’ego Purcella Dydona i Eneasz. Współtworzył spektakle: Pomiędzy (2014), Antreprener w kłopotach (2015), Dydona i Eneasz (2016), Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela (2017), Śpiewy historyczne (2018). Nominowany do nagrody Koryfeusz Muzyki Polskiej w kategorii Debiut Roku (2016). Stypendysta Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2015), Stypendium Artystycznego Miasta Poznania (2016), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2018).