Nowoczesne techniki oparte są na nowej wiedzy o tym jak działa nasz mózg, a nie nowej technologii. Podczas edukacji  musimy być aktywni. Im więcej zmysłów i emocji zaangażowanych w proces nabywania wiedzy tym staje się on efektywniejszy i mniej bolesny. – mówi Hubert Gonera pomysłodawca nowej platformy turystyczno-edukacyjnej www.nowemuzeum.pl, która zrzesza miejsca, wykorzystujące multimedia w promocji i edukacji.

 

Rozmawia: Piotr Chabzda

Zdjęcia: Archiwum prywatne Huberta Gonery / FOTOBUENO pracownia fotograficzna

 

Nie wyobrażamy sobie już życia bez multimediów. Zawładnęły nasza codziennością?

Dokładnie. To prawda nie mamy już odwrotu. Nasuwa się jednak pytanie o funkcje jaką nadamy im w naszym życiu. Czy chcesz żeby przeliczały nas jak algorytmy facebooka,  decydowały o treściach reklam jakie się nam wyświetlają? Może maja przenosić nas w wirtualną rzeczywistość w której jesteśmy superbohaterami? Może multimedialne maszyny wkrótce będą dla nas tak samo realne jak ludzie? Już teraz w Japonii roboty do towarzystwa stały się hitem dla samotnych starszych osób. W serialu  Black Mirror scenarzyści zastanawiają się jak technologia może wpłynąć na nas w najbliższym czasie i ich odcinki przedstawiają jak może wyglądać nasze życie kiedy połączymy się z technologia np. poprzez chipa który będzie pamięcią absolutną. Pozwoli nam odtworzyć dowolne zdarzenie z przeszłości i zobaczyć je ponownie. Zastępuje przy tym wytworzone w drodze ewolucji części naszego mózgu. Ale nie musi tak być. Multimedia mogą być także wspaniałą i wydajną pomocą naukową, dzięki, której będziemy uczyć się szybciej i przyjemniej. Musimy tylko korzystać z nich i jak największej ilości naszych zmysłów jednocześnie. Taką szansę dają nam multimedialne i interaktywne ekspozycje w nowych muzeach.

Centrum Hewelianum

No właśnie… nowoczesne techniki nauczania oparte są na wykorzystywaniu nowych technologii. Czy ten sposób edukacji jest bardziej atrakcyjny dla uczniów?

Powiedziałbym raczej, że nowoczesne techniki oparte są na nowej wiedzy o tym jak działa nasz mózg, a nie nowej technologii. Podczas edukacji  musimy być aktywni. Im więcej zmysłów i emocji zaangażowanych w proces nabywania wiedzy tym staje się on efektywniejszy i mniej bolesny. Więcej ośrodków mózgu jest pobudzonych. Powstają nowe połączenia między neuronami. Uruchamiane są neuroprzekaźniki takie endorfiny – hormon szczęścia czy serotonina dająca uczucie spokoju.  Pamięć związana jest ze zmysłami i bodźcami. Jest wynikiem intensywności i głębokości przeżywania, a nie jak błędnie myślimy częstości powtórzeń czyli popularnego wkuwania. To jak uczy dzisiaj szkoła oparte jest na założeniach reformy edukacji, która była 200 lat temu w Prusach.  Otto Van Bismarck zlecił jej przeprowadzenie gdyż chciał wykształcić karnego i użytecznego obywatela, który łatwo przyjmie narzucone mu przez współczesny świat role. Kłopot w tym, że świat przez 200 lat bardzo się zmienił. Ucząc w ten sam sposób co kiedyś skazujemy dzieciaki na brak zaradności i kreatywności. Dziś często zawód, który będzie wykonywało nasze dziecko jeszcze nie istnieje. Jestem przekonany i widzę to po swoich dzieciach, że w nowych muzeach dzieci się nie nudzą. Zawsze po wizycie syn zadaje mi masę pytań, prowokuje do rozmów co pokazuje jak żywo zainteresował się tematem.

Polska stała się mekka instytucji, które wprowadzają systemy multimedialne do swoich przestrzeni. Czemu musieliśmy czekać aż tyle czasu?

W naszym kraju mamy do czynienia z klasycznym boomem. Z jednej strony muzea urosły na głodzie przemilczanych przez dekady historii, z drugiej ich realizacja związana jest najczęściej z dofinansowanie unijnym. Te dwa czynniki spowodowały bezprecedensowy w skali Europy.  Mieliśmy jako naród knebel na ustach. Dopiero od mniej więcej dekady zmieniło się to. Utworzone zostało Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum II Wojny Światowej, Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956, Europejskie Centrum Solidarności, Fabryka Emalia Oskara Schindlera, Muzeum Emigracji, Muzeum Państwa Krzyżackiego i wiele innych, które są rzecznikami niewygodnych niegdyś tematów jak chociażby Muzeum Żydów Polskich Polin czy Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów. Unijne Fundusze, które samorządy regionalne przeznaczyły na rozwój turystyki i rewitalizacje zaowocowały powstaniem całej  gamy rewelacyjnych centrów nauki i muzeów narracyjnych. Pierwsze tłumaczą prawa nauki. Muzea narracyjne opowiadają historię np. ognia w naszej cywilizacji czy mleka i jego zastosowania w historii człowieka. Centrów  nauki w kraju już kilkanaście wymienię tutaj tylko kilka np. Centrum Hewelianum w Gdańsku  czy Experyment w Gdyni. Świetne centrum nauki posiada Toruń jest to Młyn Wiedzy. Niezłe czeka na turystów w Kielcach. We Wrocławiu działa centrum nauki ukierunkowane na wiedzę o wodzie – Hydropolis. Centrum Tradycji Mleczarstwa – Muzeum Mleka w Grajewie to świetna placówka, która opowiada jak przez wieki wykorzystywano mleko w żywieniu, kosmetyce, medycynie oraz sztuce. Muzeum Ognia w Żorach zabierze nas w podróż przez dzieje i opowie o związku naszej cywilizacji z ogniem.

Muzeum Emigracji

Hubert, Nowe Muzeum to projekt, który wystartował na początku marca. Co spowodowało, ze zdecydowałeś się na jego realizacje?

Wystartowaliśmy  11 marca. Tego dnia mieliśmy  pierwszą w wolnej Polsce, nieświąteczną niedzielę z zakazem handlu. To pewien przełom i trudna chwila dla Polaków. Co zrobić z wolnym czasem i niezaspokojonymi pragnieniami? Tegoroczne badania prowadzone przez międzynarodową firmę Eurominitor International wskazuję , że mamy do czynienia z globalnymi zmianami konsumenckimi. Przechodzimy z gospodarki rzeczy do gospodarki przeżyć. Co więcej zakup przeżyć daje bardziej długotrwałą radość niż zakup rzeczy. Psychologowie zbadali, że cieszy on konsumentów zarówno przed, w trakcie i po. Pracując w przemyśle czasu wolnego uznałem, że te dwa fakty: wolne od handlu  niedziela oraz otwartość na zakupy przeżyć świetnia połączą się w obiektach interaktywnych muzeów, których mamy w Polsce kilkadziesiąt. 11 marca był dla nas datą symbolem. Nowe Muzeum to projekt wewnętrzny, a takie potrafią ciągnąć się w nieskończoność. Potrzebowaliśmy więc deadlinu. No i udało się. Od 11 do końca marca nasz portal miał już około 1000 unikalnych użytkowników z całej Polski.

A dlaczego  realizuje Nowe Muzeum?  Studiowałem filozofię i turystyką na UAM. Pamiętam jak na piątym roku kolega z turystyki zapytał mnie „Hubert a co ty będziesz robił po tej filozofii” odpowiedziałem mu trochę filozoficznie „To samo co po turystyce”.  Byłem pewien, że kiedyś te dwie drogi zejdą się na mojej życiowej ścieżce. Czuje i wiem, że Nowe Muzeum to projekt gdzie doskonale uzupełniają się moja edukacja z obu kierunków. Przez dziesięć lat pracowałem w konsultingu turystycznym i nie widzę ciekawszej i większej szansy na rozwój turystyki w naszym kraju jak podróżowanie aby poznawać obiekty zaprezentowane na nowemuzeum.pl .

Muzeum Ognia

Czy to oznacza ze coraz częściej będziemy poznawać historie za pomocą multimediów?

Multimedia są ważne, ale jeszcze ważniejsze jest zaangażowanie czyli interakcja. To dopiero stymuluje mózg do zapisywania informacji i zapamiętywania ich. Multimedia to tylko narzędzia. Kiedy angażujemy się całym sobą np. rozpalając ogień za pomocą krzesiwa i hubki w Muzeum Ognia w Żorach jak nasi pierwotni przodkowie  przeżywamy historię.  Nie jesteśmy słuchaczami czy widzami, uczestniczymy w tym. Dlatego z wizyty w Muzeum Ognia wynosimy żywe wspomnienie. Owszem multimedia mają tutaj swoją rolę. Za pomocą technologii kinetycznej ruchy naszych rąk powodują poruszenie rąk na ekranie, które wzniecają ogień. To właśnie multimedia przenoszą nas w czasie i pozwalają zaangażować poznawczo. Dopiero interaktywność zmienia jakość obcowania z nową wiedzą. Konfucjusz miał rację kiedy powiedział: Powiedz mi, a zapomnę. Pokaż – zapamiętam. Pozwól wziąć udział, a… wzbudzisz we mnie pragnienie. Dlatego zaangażowanie i interakcja jest podstawą nauki, która emocjonuje i wciąga.

Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy

Wspomniałeś, że multimedia oddziałują na nasze emocje, interakcje. Na jakie odczucia jeszcze możemy liczyć odwiedzając instytucje zrzeszone w projekcie?

Nasze muzea do bardzo często architektoniczny manifest naszych czasów. Niektóre z nich zdobyły nagrody w kraju jak i za granicą. Miłośnicy dobrej, współczesnej architektury na pewno nie zawiodą się  Muzeum II Wojny Światowej, Europejskim Centrum Solidarności, Muzeum Ognia w Żorach czy warszawskim Polin to uczta dla estetów. Więcej można znaleźć w kategorii architektura na naszej stronie. Pełną gamę eksperymentów fizycznych znajdziemy w centrach nauki. W Pałacu w Polednie znajduje się ekspozycja, która prezentuje faunę z pięciu kontynentów za pomocą spektakli światło-dźwięk, na specjalnych stanowiskach można tam również dotknąć wycinków futer co angażuje dotyk.

Projekt Nowe Muzeum ciągle się rozwija. Obecnie jest w nim zrzeszonych ok 60 muzeów. Jaki będzie kolejny etap rozwoju projektu?

Przed wakacjami dodamy planer podróży. Po wpisaniu miasta, do którego jedziemy wyświetli nam on wszystkie interaktywne muzea na miejscu oraz te które miniemy po drodze. W przyszłym roku wprowadzimy do portalu muzea z innych krajów. Już rozmawiamy z placówkami z Czech, Dani, Niemiec czy Emiratów Arabskich, które są bardzo zainteresowane gośćmi z Polski. Kilkanaście placówek w naszym kraju otworzy się niebawem, u nas możecie je zobaczyć już teraz. No i obiecujemy, że na naszym portalu co tydzień będzie można znaleźć nowe treści. Na blogu pojawiać się będą relacje z naszych wizyt, a w sekcjach dodawać będziemy kolejne muzea. Będziemy także na bieżąco recenzować wartościową literaturę z zakresu popularyzacji wiedzy o uczeniu się.